على ربانى گلپايگانى

254

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

حقيقت است كه اين آيه در مورد ولايت و امامت على عليه السّلام نازل شده است . و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اين دستور الهى را در غدير خم اجرا كرد . اين مطلب از نظر شيعه مسلّم و قطعى است . چنان‌كه بسيارى از علماى اهل سنّت نيز نزول اين آيه را در رابطه با مسأله‌ى ولايت على عليه السّلام دانسته‌اند ، اگرچه در معناى ولايت با شيعه هم‌آهنگ نيستند . علّامه امينى در كتاب الغدير ، نام حدود سى تن از بزرگان اهل سنّت كه نزول آيه را مربوط به ولايت على عليه السّلام و غدير خم دانسته‌اند ، نقل كرده است . « 1 » گذشته از احاديث شأن نزول ، دقّت در صدر و ذيل آيه و مفردات آن معناى آن را روشن مىسازد ، زيرا مفاد بخش نخست آيه اين است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از جانب خداوند مأموريت يافته است كه مطلبى را كه از خداوند بر او نازل شده بود ، به مردم ابلاغ كند . و اين مطلب از چنان اهمّيّتى برخوردار است كه ابلاغ نكردن آن به منزله‌ى عمل نكردن به وظيفه‌ى نبوّت و رسالت ، به طور كلى است . از سوى ديگر ، جمله‌ى وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ بيانگر اين مطلب است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از ابلاغ اين حكم الهى احساس نگرانى داشته و ترسناك بوده است ، خداوند او را آرامش داده و صيانت او را برعهده مىگيرد . روشن است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در ابلاغ و اجراى احكام الهى هرگز بر جان خود نمىترسيده ، و برحيات و مرگ خود نگران نبوده است . بنابراين ، نگرانى او مربوط به دين و شريعت بوده است ، كه مبادا ابلاغ اين حكم الهى سبب تشكيك در اصل

--> ( 1 ) . الغدير : 1 / 214 - 223 . در مورد زمان و شأن نزول آيه اقوال غير مشهور ديگرى نيز گفته شده است . جهت آگاهى از اين اقوال و نقد آنها به تفسير الميزان ، ج 6 رجوع شود .